You're in Ghana now!

Het is een super lang verhaal geworden, maar het zijn ook wel veel dagen. Ik heb weer veel meegemaakt.

Dinsdag 18 december
Vandaag heb ik meegelopen op de maternity ward, de verloskunde. Ik wil namelijk graag een bevalling zien. Kinderen maken kunnen ze hier heel goed, dus de maternity ward ligt altijd vol. Ik had ongeveer 4 weken geleden al gevraagd of ze me konden halen als er een bevalling was. Ik ben zelfs nog een paar keer terug gegaan om ze te helpen herinneren. Maar desondanks hebben ze me nooit gehaald.
Gister had ik gevraagd of het goed was dat ik vandaag mee zou lopen. Dat was prima. Maar ze hadden duidelijk geen zin om er energie in te steken. Ik werd op een stoel bij de ingang gezet en moest maar een beetje met mensen mee lopen. Ik werd niet aan iemand gekoppeld ofzo. Iedereen liep weg en ik wist niet achter wie ik aan moest lopen. Voor mij leek het of ze maar wat heen en weer liepen. Een rolletje verband ergens anders heen brengen, wat tegen die patiënt zeggen. Op een gegeven moment tipte een jongen me dat ze bezig waren met ronde lopen, waarbij ze dus ook alle patiënten bespreken. Ook fijn dat ik daarbij betrokken wordt! Ik ben er maar snel heen gegaan en gelukkig waren ze pas net begonnen. De arts ken ik uit de OK. Ook al is hij een trauma & orthopedisch chirurg, doet hij blijkbaar ook dienst als zaalarts op de verloskunde, haha. Hij was de enige die ook tegen mij praatte en ook steeds dingen in het engels zei zodat ik ook begreep waar het over ging.
De afdeling bestaat uit een lange gang waar alle kamers aan liggen. Op elke kamer staan 4 bedden en in de meeste ligt ook nog een matras op de grond. Er zijn 6 kamers en een kamer voor bevallingen, waar 3 plekken naast elkaar zijn. Er staan ook nog 3 bedden in de gang. Bijna alle bedden waren bezet, dus het was een drukke boel. En zonder airco of ventilatoren, ook best heet.
Toen we klaar waren met rondes werd ik weer aan mijn lot over gelaten. Ben achter een paar verpleegkundigen aan gehobbeld en achter de jongen van het lab, die praatte gelukkig wel tegen me. Tot overmaat van ramp waren er ook geen vrouwen aan het bevallen.
Toen ik besloot dat ik maar beter naar de OK kon gaan, omdat dit helemaal niks was, hoorde ik een baby ontzettend huilen. Ik besloot te kijken waar dat vandaan kwam, ze waren een baby aan het besnijden. Opeens praatten ze wel tegen me en een meisje vroeg of ik de temperatuur en bloeddruk van alle patiënten wou opnemen, met de hand welteverstaan. In Nederland heb ik dit nog nooit gedaan. Hier had ik het op OK wel eens gedaan, maar nu mocht ik het, gewapend met een lekkende bloeddrukband en een hele slechte stethoscoop, bij zo’n kleine 30 patiënten doen. Er was nogal wat onduidelijkheid over waar ik alles moest noteren en uiteindelijk heb ik er meer dan 2 uur over gedaan.
Ondertussen lagen er wel 2 patiënten in de bevalkamer, maar de ene bleek alleen maar malaria te hebben en de andere had nog maar 3cm ontsluiting.
Dus na een infuusje geprikt te hebben ben ik maar weer naar huis gegaan. Wat een teleurstellende dag! Ik had gister getwijfeld of ik die dag gelijk naar maternity zou gaan, maar besloten dat het netter was om het van tevoren te vragen. Nu hoorde ik dat ze gister 3 bevallingen hadden in de dagdienst!!! Are you freaking kidding me?! Just my luck…. Morgenochtend maar weer vragen of ze wat hebben, ik ga ze gewoon stalken! Maar als er niks is, ga ik lekker naar OK.

Na werk nog even langs de directeur gegaan om over mijn reanimatie les te praten. Ik zou gebeld worden wanneer ik die kon geven, maar nog steeds niks gehoord. Ze waren het natuurlijk vergeten, maar hij zei dat ik het wel deze vrijdag kon doen. Ze doen elke vrijdagochtend een les. Compleet met powerpoint presentatie die getoond wordt met behulp van een beamer. Dus dat wordt snel een presentatie maken.

Eenmaal thuis zat ik buiten te lezen toen er een auto aankwam. Aan de bijrijderskant stapte een man uit, waarvan ik gelijk kon zien dat er iets mis was met zijn voet, maar niet goed kon zien wat. Later zag ik dat zijn ene voet gewoon ondersteboven zat, dus hij liep op de ‘bovenkant’ van zijn voet! Waarschijnlijk gebroken, niet naar het ziekenhuis gegaan en toen is het zo geheeld. Hij had gewoon zijn slipper op de ‘bovenkant’ van zijn voet zitten en liep daar soort van op. Het zag er echt zo raar uit!


Woensdag 19 december
Vanochtend eerst even langs de maternity ward, er lagen 2 vrouwen waarvan 1 klaar was om te persen. Dus snel even omgekleed en terug gekomen. Aan het eind van de dag wist ik zeker dat ik nooit in Ghana wil gevallen. Maar weet ook niet meer zeker of ik überhaupt nog wel kinderen wil.
Uiteindelijk heb ik 3 bevallingen gezien, dus daar was ik erg blij mee. Ik had gehoopt dat ik ook nog mocht helpen, maar dat is helaas niet gebeurd.
Voor de eerste vrouw was dit haar eerste kind. Ze zei dat ze niet goed wist hoe ze moest peren, maar het zag er goed uit. Blijkbaar vond de verloskundige het niet goed, ze bleef maar zeggen dat ze moest persen en om haar woorden kracht bij te zetten, sloeg ze de vrouw tot twee keer toe keihard in haar gezicht!! Ze kreeg ook nog wat harde klappen op haar dijen. De baby zat knel, dus werd de vrouw ingeknipt. Toen was de baby er heel snel.
Ik had van tevoren een stuk gelezen over hoe een bevalling hoort te gaan (in Ghana). Zo ging het hier in ieder geval niet. Toen de baby eruit was werd hij droog gewreven, gewogen, ingebakerd en achter gelaten op een soort commode zonder kussen. De verloskundige hechtte de wond vervolgens, zonder verdoving natuurlijk. Die vrouw kermde van de pijn, wat alleen maar irritatie opwekte. Daar werd ze voor beloond met wat kletsende klappen op haar dijen en wat gesnauw.
Ik vond het zielig voor de baby die de hele tijd aan het huilen was, dus pakte hem op en hield hem gewoon de hele tijd vast. Op een gegeven moment kwam de oma van de baby, dus ik gaf haar de baby. Ze keek er even naar en binnen een paar seconden legde ze hem weer op die commode. Ik denk dat als ik een kind zou krijgen en mijn moeder het kindje zou krijgen, ik het eerder uit haar vingers moet wrikken dan dat ze het zo weer weglegt!
Toen de hechtingen klaar waren legde ik de baby snel bij haar neer. Ze wou hem eerst niet aannemen, zei dat ik hem aan haar moeder moest geven. Ik zei nee, die heeft hem al gehad. Nu is het jouw beurt. Je moet hem borstvoeding geven. Dat lukte niet echt, maar na wat aanwijzingen van het personeel lukte het gelukkig toch.

Na een poosje kwam de hoofdzuster van de afdeling binnen met een baby van 1 dag oud. De baby had aan allebei de handen een extra vingertje. Een extra pinkje, die maar met een klein stukje huid vast zat aan de hand. Ik moest het extra vingertje vast houden terwijl zij het afbond. Zo zouden de vingertjes vanzelf afsterven. Het viel me mee dat ze ze er niet gewoon af knipte.

Bij de tweede vrouw was het haar tweede kindje. Deze en de laatste werden gedaan door een andere verloskundige, het hoofd van de afdeling. Zij sloeg de patiënten niet in het gezicht, maar wel op de dijen, en hard ook. Ik vond het weer best snel gaan. Zodra ze eenmaal mogen persen is de baby er best snel. Bij deze heb ik navelstreng doorgeknipt. De partner is namelijk gewoon aan het werk. Er is over het algemeen niemand om de vrouwen te steunen, erg zwaar lijkt me dat.
Ze was uitgescheurd over het litteken waar ze de vorige keer was ingeknipt. Tijdens het hechten schreeuwde ze het uit, daar was al helemaal geen geduld voor.

Nu lag er nog een vrouw. Die was al een poosje aan het schreeuwen en heen en weer aan rollen bij elke wee. Ik vroeg of ze niet moesten kijken hoeveel ontsluiting ze had. Dat zou ze later wel doen. Volgens mij wachtte ze expres zo lang omdat ze het irritant vond dat de vrouw zo schreeuwde. Ze zat rustig wat te schrijven en ging daarna gewoon weg. Ik zat daar maar alleen, naar die vrouw te kijken. Tot ik bij een wee het hoofdje kon zien komen! Dus ik snel naar die verloskundige, die schreef nog even rustig wat op en sjokte terug naar de bevalkamer. De vliezen waren blijkbaar nog niet gebroken, dus die brak ze. Door al het bewegen was het infuus van de vrouw eruit gekomen. Ik moest een nieuw infuus prikken. Ik had de stuwband net omgedaan, draai me om en die baby ligt er al gewoon uit! Ongelofelijk! Dus hadden andere dingen de voorrang. Ze geven alle baby’s een shot vitamine K, dus dat moest ik snel gaan optrekken.
Tijdens het hechten schreeuwde de vrouw heel hard. Ik probeerde haar te steunen door haar hand vast te houden. Dat vond ze ook fijn, want ze zocht mijn hand steeds weer op. De verloskundige vond het zo irritant dat ze zo schreeuwde, vond dat ze zich aanstelde. Op een gegeven moment duwde ze me gewoon hardhandig weg en beval me te gaan zitten. De vrouw moest zich niet zo aanstellen en ik maakte het alleen maar erger. Echt een cold-harted-bitch! Niet lang daarna weigerde de vrouw verder dicht gehecht te worden. Ze had een pauze nodig. Dus heb maar snel haar baby bij haar gelegd.

Toen ik over de afdeling liep zag ik dat een van de verpleegkundige bezig was met oorbellen zetten. Het is cultuur hier dat alle meisjes oorbellen dragen. Ze krijgen allemaal gouden knopjes. Als een baby 1 dag oud is, pakt de verpleegkundige een oorbel en duwt hem gewoon door de oorlel heen. Niks eerst een puntje zetten en kijken of het wel gelijk is. Gewoon huppakee. Het zag er wel gelijk uit.

Een van mijn broers heeft een poos geleden een ernstig ongeluk gehad, die hij net heeft overleefd. Hij heeft ernstige schade aan zijn been opgelopen en is daar veel weefsel kwijt. Hij kon ook niet meer plassen en heeft daarvoor een katheter gekregen rechtstreeks naar de blaas. Gister hebben ze een nieuwe opening gemaakt, maar daar was geen urine uit gekomen. Hij moet natuurlijk wel zijn urine kwijt kunnen. Dus hij vroeg vandaag of ik weer een katheter in kon brengen. Maandag kon hij pas terecht in het ziekenhuis. Dus zijn vrouw en broer hebben de spullen gehaald die we nodig hadden en ik heb geprobeerd de katheter in te brengen door de plek waar hij origineel zat. Er kwam door die voormalige opening af en toe wat urine gedruppeld. Maar ik kreeg er in ieder geval geen katheter doorheen. Ik stelde voor om het dan bij de nieuwe opening te proberen. Daar kreeg ik hem ook maar een stukje naar binnen. Toen ik het op wou geven gleed ie toch de blaas in :D. Jeeee, gelukt. We waren allebei erg blij. Ik heb hem wel geadviseerd gelijk zijn blaas te legen, want na 2 dagen niet kunnen plassen zal er heel wat urine in hebben gezeten!

Ik wou vandaag ook mijn powerpoint presentatie gaan maken voor mijn reanimatie les van vrijdag, kom ik erachter dat er geen powerpoint op mijn laptop staat. Lekker handig weer. Uiteindelijk heb ik de tip van Jeroen gevolgd en met paint allemaal afbeeldingen en tekst gemaakt en die achter elkaar laten zien. Bijna hetzelfde als een powerpoint presentatie.


Donderdag 20 december
Vanochtend was het moeilijk een trotro naar Winneba te krijgen. Uiteidelijk stopte er een, maar er wilden ook nog een paar anderen in. Ik ben niet zo’n duwer, maar die andere blijkbaar wel, want die duwden zich gelijk voor me langs de trotro in. De jongen van de trotro zei tegen me dat ik snel moest zijn en mensen niet moest laten voordringen, you’re in Ghana now!
Vandaag gewoon weer op de OK gewerkt. We hebben eerst een baarmoeder verwijderd. Daarna kwam een man voor een hernia (kan liesbreuk of navelbreuk zijn). Ik zag gelijk navelbreuk zitten. Maar toen ze gingen afdekken bleek het om zijn lies te gaan. Ik zei tegen de chirurg dat de patiënt ook een navelbreuk had. Oh ja, nu ik het zei, ja inderdaad. Maar daar gingen ze niks aan doen, de patiënt had er geen last van en van de liesbreuk wel. Haha, typisch Ghana weer.
Een navelbreuk komt hier sowieso veel voor. Ik weet niet of het echt meer voorkomt dan in Nederland, of dat je het hier veel ziet omdat mensen ermee niet naar het ziekenhuis gaan. Khadidia, mijn lievelingsnichtje, heeft het ook. Een buurmeisje ook en ik zie regelmatig kinderen en volwassenen ermee rondlopen. Ik heb tegen een paar mensen gezegd dat ze daarvoor geopereerd kunnen worden, oa tegen Khadidia’s ouders. Maar daar doen ze natuurlijk niks mee.

Op het trotro-station aangekomen was het best druk. Er stond een trotro naar Kasoa, maar die zat al bijna vol en er stonden een paar mensen voor de deur elkaar weg te duwen voor die laatste plaatsen. Soms staan er ook trotro’s naar Kasoa langs de weg ipv op het statoin. Dus ik ging daar even kijken. Iemand vroeg waar ik heen moest en wees me naar een trotro verderop. Toen ik daar aankwam keek ik even achterom en zag een horde mensen aan komen stormen richting de trotro waar ik ondertussen voor stond. Maar snel naar binnen geklommen, ik zat er in ieder geval in.

Thuis ging ik even bij de buurvrouw langs. Een van de kids haalde haar schrift tevoorschijn en tot mijn verbazing had ze een Nederlandse reclamefolder van kruidvat gebruikt om haar schrift te kaften! Het papierwerk wat we in Nederland weggooien wordt dus deels naar Ghana gebracht en daar verkocht. Ze gebruiken het om mee te kaften en als wcpapier.
Ook de kleding die wij naar Afrika doneren heb ik hier voorbij zien komen. Mensen kunnen ze kopen voor 1 cedi (E0,41) per stuk. Is, neem ik aan, voor de kosten van het versturen naar Afrika. Ik denk dat dat ook wel goed is, anders nemen ze meer dan ze nodig hebben en gaan ze er niet zorgvuldig mee om. Wel grappig hoor, zit ik gewoon buiten te lezen, komt er een vrouw langs met een grote mand met kleding op haar hoofd. Een migrerende kledingwinkel :).

’s Avonds ben ik uit eten geweest met Irene en Ingrid, ons afscheidsetentje. Irene vertrekt morgen, ik volgende week en Ingrid een paar dagen daarna. Was gezellig, lekker gegeten.


Vrijdag 21 december
Vandaag heb ik mijn les over reanimatie gedaan. In het ziekenhuis doen ze elke vrijdag een les, voor al het personeel. Eerst was een presentatie over gezond eten vanuit de keuken. Ze hadden met z’n allen een presentatie gemaakt en 2 vrouwen lazen allebei de helft van de dia’s gewoon op. Een had erg veel moeite met de Engelse woorden. Na zo’n slechte presentatie waren al mijn zenuwen weg. Slechter kon ik het niet doen.
Mijn presentatie ging best goed. Zelfs de dokters achterin zaten aandachtig te luisteren. Er kwamen ook nog wat vragen uit het publiek, dat vind ik altijd leuk. Ze hebben geen reanimatieteam en ook geen defibrillator. Dus dat heb ik ze aangeraden op te zetten en aan te schaffen. Ik denk dat ik ze wel aan het denken heb gezet. Later kwam de trauma arts naar me toe en zei dat hij laatst een aanvraag had ingediend voor een defibrillator, maar dat hij er wat meer druk achter zou zetten. En dat hij ging proberen een reanimatieteam op te zetten en die mensen ook daadwerkelijk te trainen met cursussen enzo. Hij ging ook proberen een reanimatiepop te kopen zodat mensen kunnen oefenen. De inhoud van mijn presentatie had ik al een poos geleden op een groot houten bord geschreven. Hopelijk houden ze zich aan het voornemen om daar meer van te maken en die overal op te hangen. Dat zou al een grote stap in de goede richting zijn.

Na de les was er een kerstfeest op de OK. Het zou gelijk na de les beginnen. Ze hadden lootjes getrokken, maar toen was ik er niet, dus ik kon niet meedoen met de kadootjes. Toen ik bij het OK complex aankwam, waren ze nog bezig met versieren enzo. Na 1,5 uur wachten waar ze eindelijk klaar om te beginnen! Ik ben echt zo naïef dat ik echt dacht dat het om 9 uur zou beginnen.
Het feest was heel anders dan hoe bij ons een kerstfeest zou gaan. Er werd eerst een algemeen praatje gehouden. Toen was er muziek en er werd gelijk gedanst. Toen weer een stukje, weer muziek en dans, weer een stukje etc etc. Er werd in ieder geval veel gedanst. Ik werd natuurlijk ook door Kate de ‘dansvloer’ op gesleurd. Toen ik een beetje begon te dansen, ging er acuut een gejuich en geklap op, haha.
Toen het uiteindelijk tijd was voor de kadootjes werd er iets gezegd over die persoon en dan kreeg die persoon het onder luid gejuich en geklap. Elke keer werd uitvoerig gefotografeerd. De cadeau’s werden niet geopend, maar dicht mee naar huis genomen. Beetje jammer, want ik was erg benieuwd wat ze elkaar hier zouden geven. De pakketjes waren over het algemeen ook erg groot.

Toen ik naar Kasoa wou gaan kwam ik op een zeer drukbevolkt trotro-station. Er stonden zeker 50 a 70 mensen te wachten op een trotro naar Kasoa, op het station en langs de straat! Meestal kan ik zo in een trotro instappen, soms moet ik een paar minuten wachten tot er een voorbij komt.
Toen er een trotro aankwam brak de hel los. Mensen renden gelijk naar de trotro en probeerden binnen te komen terwijl hij nog niet eens stil stond. Er klommen gewoon mensen door de raampjes naar binnen!! Ik stond redelijk dicht bij de deur, maar werd van alle kant geduwd en weggetrokken en geplet. Ze proberen je niet naar voren en binnen te duwen, maar aan de kant te duwen, en dat je blank bent maakt op dat moment totaal niet uit. De eerste reed zonder mij weg en liet me verbouwereerd achter.
Toen ik op de volgende stond te wachten zag ik dat er een trotro aangereden kwam waar maar een paar plaatsen in vrij waren. De ‘mate’ (jongen die bij de deur zit, roept waar ze heen gaan, en het geld incasseert) probeerde angstvalling de deur dicht te houden tot ze in ieder geval stil stonden. Er kwam een horde mensen aangerend langs de straat richting de trotro. Een meisje liep gewoon die kant op en werd gewoon letterlijk omver gelopen door die horde mensen. Ze viel voorover en lag languit op straat met haar spullen overal om haar heen. Niemand uit de groep hield ook maar eventjes in. Vrouwen die dichtbij stonden schreeuwden de groep na en raapten haar spulletjes bij elkaar.
Na iets van 10 min kwam de volgende lege trotro richting Kasoa. Nu was ik voorbereid, dus ik zette me schrap, rende naar de deur en duwde terug. Maar de vrouw voor me viel steeds bijna om en hield zich vast aan de deur waardoor ze mijn route blokkeerde. Aan de andere kant van haar propten mensen zich dus naar binnen. In no time zat de trotro propvol. Ongelofelijk! Het zijn echt wilden hoor, beesten gewoon. Ze duwen en trekken aan elkaar, schreeuwen naar elkaar, slaan en stompen elkaar, er hebben mensen pijnlijk hard op mijn voeten gestaan. Ik besloot maar aan de andere kant te staan, dan stond ik net wat dichter bij de deur als de volgende kwam. Maar toen ik daar net stond riep de mate van het busje waarvoor ik net geplet was, me. Er was iemand uitgestapt of hij had iemand weggestuurd, er was in ieder geval een plaatsje vrij op het voorste bankje. En daar mocht ik zitten! Jeeee, wat een opluchting zeg! Ik weet niet hoe lang ik daar anders nog had gestaan. De trotro’s kapitaliseren natuurlijk op de problemen van de mensen en hadden allemaal hun prijzen verhoogd. Officieel mag het niet en als de politie erachter zou komen, worden ze opgepakt. Bij de eerste trotro hoorde ik al dat het 2 cedi naar Kasoa was ipv 1,50. In mijn trotro waren ze iets beschaafder en hadden het verhoogd naar 1,80.
Nog voor we in Kasoa waren stond het verkeer helemaal vast. Daar had de chauffeur geen zin in en na een ruk aan zijn stuur reden we aan de andere kant van de weg in de berm. Na een poosje sloegen we de onverharde ventweg is en reden we verder de wijk in. De weg daar is niet verhard en zit vol met gaten, heuveltjes en grote stenen. Erg avontuurlijk dus. Toen ik gisteravond naar Kasoa ging stond het verkeer ook al zo vast en hadden we dezelfde route genomen, alleen dan nog langer. Nu kwamen we weer langs de weg precies op een punt dat ik kende. Dus ben daar uitgestapt en naar de lodge gelopen waar Irene verbleef. Ze was er alleen nog niet.
Even later belde ze dat ze op kantoor was. Dus daar heen gegaan en afscheid genomen van Robert. We hebben samen nog even een drankje gedaan en samen haar tas ingepakt. Paste allemaal net, met als resultaat een tas die een stuk boven haar uitstak.
We hebben samen een trotro naar Accra voor haar aangehouden en afscheid genomen.
Toen ik een trotro naar huis wou nemen zaten die natuurlijk ook allemaal vol. Er stond een super lange rij voor de volgende trotro. Hier vormen ze in ieder geval netjes een rij en werd er amper geduwd. Na een poos wachten kwam er een trotro naast het achterste gedeelte van de rij staan, Breku 1 cedi (normaal 0,60). Prima hoor, ben maar snel gestapt. De deur was ongeveer naast me, dus was snel binnen.
Het blijkt zo druk te zijn omdat het bijna kerst is, iedereen gaat naar familie. Hoe dichter bij kerst, hoe erger het verkeer. Dat wordt maandag dus mooi niet werken. Dat is me teveel gedoe.

Thuis staken de kinderen knallende grondvuurwerk af. Voor kerst zeiden ze. Dat het nog helemaal geen kerst is maakt blijkbaar niet uit. Dat ze moslims zijn en helemaal geen kerst vieren blijkbaar ook niet.


Liefs Marlies